Een macramé plantenhanger knopen voor bij het raam

Macramé heeft bij veel mensen nog altijd de geur van bruin sisaltouw en een macrameeuil uit 1974. Ik snap dat, maar ik vind het onterecht. Zodra je ongeverfd katoenkoord gebruikt en de knopen ruim laat, verandert het in iets heel anders: een zacht, textielachtig lijnenspel dat een plant boven de grond tilt zonder dat er een plastic hanger aan te pas komt. In mijn eigen huis hangen er inmiddels vier, allemaal binnen een uur geknoopt, en de duurste kostte me nog geen zeven euro.

Wat me vooral bevalt: een geknoopte hanger gaat mee met de pot die je erin zet. Een gekochte hanger is meestal op één maat gemaakt, en dan past je nieuwe pot net niet. Bij een zelfgeknoopte versie schuif je de knopen simpelweg een paar centimeter omhoog of omlaag. Hieronder staat precies hoe je er een maakt, met de knoop die je nodig hebt en de plekken waar het bij mij de eerste keer misging.

Wat je nodig hebt

• Ongeveer 20 meter katoenkoord van 3 tot 5 millimeter dik (voor één hanger van circa 90 centimeter)
• Een houten of metalen ring van 3 tot 5 centimeter doorsnede
• Een schaar die door dik touw komt, een gewone keukenschaar redt het niet
• Een rolmaat of meetlint
• Een stuk plakband of een paar wasknijpers om de uiteinden bij elkaar te houden
• Een plafondhaak met de juiste plug voor jouw plafond
• Een aansteker of naald, alleen als je met een gemengd koord werkt
• Een bloempot met schotel, bij voorkeur van aardewerk of gerecycled kunststof

Katoenkoord koop je het voordeligst bij een hobbywinkel als Pipoos of bij een online touwleverancier, waar het per kilo gaat en je meteen genoeg hebt voor drie of vier hangers. Losse bollen liggen ook bij Søstrene Grene, Xenos en Action, maar let daar op de dikte: veel van dat koord is 2 millimeter en dat is voor een pot met natte aarde erin echt te dun. Houten ringen vind je in dezelfde hobbywinkels; een metalen sleutelring van de bouwmarkt werkt net zo goed en valt onder de knopen toch weg. De haak en de plug haal je bij Gamma, Praxis of Hornbach, en daar loont het om even te vertellen wat voor plafond je hebt. Kringloopwinkels hebben trouwens vaak dozen vol oude bloempotten voor een euro of twee, en juist een wat gehavende terracottapot staat mooi bij ruw katoen.

Eerst meten, dan pas knippen

De vuistregel die bij mij altijd klopt: elk koord moet vier keer zo lang zijn als de hanger uiteindelijk wordt, plus dertig centimeter speling. Wil je een hanger van 90 centimeter, dan knip je acht koorden van ongeveer 1,90 meter. Dat lijkt belachelijk veel, en dat is precies waarom mensen halverwege vastlopen: knopen vreet lengte. Te lang afknippen kost je hooguit wat restjes, te kort afknippen kost je de hele hanger.

Zo knoop je hem

1. Knip acht koorden op de berekende lengte. Leg ze naast elkaar en trek ze recht, zodat ze allemaal even lang zijn.
2. Haal alle acht koorden halverwege door de ring, zodat je zestien hangende einden krijgt. Zet de ring vast aan een deurklink of een kastknop; werken met een hangende ring is veel makkelijker dan op tafel.
3. Maak vlak onder de ring een wikkelknoop van ongeveer vier centimeter: neem een apart stukje koord van 60 centimeter, leg er een lus van naar beneden, wikkel strak van boven naar beneden om de bundel heen en haal het uiteinde door de lus. Trek de lus daarna van bovenaf weg, zodat de knoop dichttrekt. Deze knoop is wat de hanger bij elkaar houdt, dus wikkel strakker dan je prettig vindt.
4. Verdeel de zestien einden in vier groepjes van vier. Elk groepje wordt straks een arm van de hanger.
5. Meet vanaf de wikkelknoop 40 centimeter naar beneden en leg in elk groepje een platte knoop: de twee buitenste koorden knopen om de twee binnenste heen, eerst van links naar rechts en dan van rechts naar links. Doe dat bij alle vier de groepjes op precies dezelfde hoogte, anders hangt de pot straks scheef.
6. Meet nog eens 20 centimeter naar beneden. Nu koppel je de groepjes: neem twee koorden van het ene groepje en twee van het buurgroepje en leg daar een gewone knoop. Zo ontstaat het ruitpatroon dat de pot vasthoudt. Ga rond tot alle vier de verbindingen zitten.
7. Meet nog 8 tot 10 centimeter en maak een tweede ronde koppelknopen, weer met de buurkoorden. Deze onderste ring vormt de kom waar de pot in rust.
8. Breng alle einden onderaan bij elkaar en maak een tweede wikkelknoop, net als in stap 3. Knip de resterende einden op gelijke lengte af, of laat ze bewust ongelijk hangen als je dat mooier vindt.

Zet er meteen een pot in en hang het geheel aan de deurklink. Hangt de pot scheef, dan zit er ergens een knoop een paar centimeter te hoog of te laag. Dat is geen ramp: knopen die je nog niet hebt aangetrokken schuif je gewoon bij. Een wikkelknoop schuiven lukt niet, die moet je losmaken en opnieuw leggen.

De haak is het onderdeel waar het misgaat

Een pot van twintig centimeter doorsnede met vochtige potgrond weegt al snel vier tot zes kilo. Een schroefhaakje uit een oud lampenpakketje houdt dat niet. In beton boor je met een steenboor en gebruik je een plug die past bij de haak, in een gipsplaten plafond heb je een hollewandplug of een tuimelplug nodig, en in een houten balk kun je de haak direct indraaien. Weet je niet waar de balken zitten, koop dan een leidingzoeker of tik het plafond af tot het geluid dofter wordt. Ik hang zelf altijd eerst een tas met een paar kilo boodschappen aan de haak voordat er een plant in gaat, gewoon om te zien of het houdt.

Welke plant erin gaat

Niet elke plant wordt gelukkig op ooghoogte. Een hangende positie betekent meestal meer licht, meer luchtbeweging en dus sneller uitdrogende grond. Soorten die dat prima vinden zijn de graslelie, de erwtenplant en de meeste soorten philodendron; een varen laat op zo’n plek vaak binnen een maand de blaadjes vallen. Wie twijfelt over de soort vindt in dit overzicht van hangplanten met een groen effect in huis een aantal soorten die het in de hoogte volhouden.

Zet de pot altijd in een binnenpot met schotel of gebruik een pot zonder gat, want water dat door de knopen sijpelt tekent op den duur je vloer. Zelf haal ik de plant een keer per week uit de hanger, geef hem water boven de gootsteen, laat hem uitlekken en hang hem terug. Dat klinkt omslachtig, maar het scheelt me een natte plek op het parket en het duurt twee minuten.

Waarom ik dit liever knoop dan koop

Er zijn genoeg kant-en-klare plantenhangers te vinden, en sommige zien er prima uit. Toch merk ik dat de zelfgemaakte versie iets doet wat de gekochte niet doet: hij past bij de rest van het huis omdat je zelf de dikte, de kleur en de lengte hebt bepaald. Dat is dezelfde reden waarom ik een hanglamp van tweedehands theekopjes leuker vind dan een lamp uit de doos. Het scheelt bovendien geld, en dat geld gaat bij mij liever naar een grotere plant.

Wie hier de smaak van te pakken krijgt, kan er zonder veel moeite drie op verschillende hoogtes ophangen bij hetzelfde raam. Dat geeft een groene laag in de kamer zonder dat er een centimeter vloer of vensterbank verdwijnt, en het sluit aan bij de betaalbare biophilic accenten die een kamer rustiger laten aanvoelen. Begin met één hanger, kijk hoe het valt, en knoop de volgende pas als je weet welke lengte in jouw kamer werkt.